Kinh nghiệm du lịch

VTV.vn -Việc gìn giữ và phát triển giá trị của cá ngừ không chỉ mang lại sinh kế, mà còn góp phần khẳng định vị thế của ẩm thực Việt Nam trên bản đồ thế giới.

Nếu một ngày bạn ghé về miền Duyên hải Nam Trung Bộ, nơi có những dãy núi ôm lấy biển xanh, có làn gió mang hương vị mặn mòi của biển cả… đừng quên dừng chân tại Phú Yên – vùng đất được mệnh danh là “thủ phủ cá ngừ đại dương của Việt Nam”. Ở nơi ấy, cá ngừ không chỉ là một loài cá quý, mà là cả một câu chuyện về những chuyến đi khơi xa, về từng lát cá đỏ au trên đĩa sashimi lạnh và về lòng kiêu hãnh của người miền biển đã gắn đời mình với đại dương.

Những hành trình dài đằng đẵng

Đầu tháng 5, những chiếc tàu câu cá ngừ nối đuôi nhau rời cảng bắt đầu cho một mùa vụ khai thác mới, mang theo hy vọng và niềm tin của ngư dân về một mùa biển bội thu. 

Từ tháng 12 đến tháng 5 năm sau, biển êm, gió lặng, đó là mùa cá ngừ xuất hiện nhiều nhất và cũng là mùa của những hành trình dài đằng đẵng, có khi tới 30 ngày giữa mênh mông biển khơi.

Ngư dân chuẩn bị cho chuyến ra khơi.

Phương pháp câu vàng bằng mồi sống được áp dụng khéo léo và kiên trì. Hàng trăm dây câu được thả xuống, dưới ánh đèn cao áp, dụ cá lên gần mặt nước. Khi cá cắn câu, ngư dân phải kéo thật nhẫn nại, vì chỉ một sơ sẩy, thớ thịt cá quý giá có thể bị dập nát, không còn dùng được cho sashimi. Những con cá to hơn 100kg, dày thịt, rắn chắc, chính là phần thưởng xứng đáng cho cả hành trình gian nan.

Những con cá ngừ to hơn 100kg, dày thịt, rắn chắc.

Giữ lại vị mặn của đại dương

Ngay sau khi đánh bắt, cá được xử lý nhanh chóng trên tàu: rút máu, làm sạch, cấp đông hoặc ủ đá lạnh, vì chỉ chậm vài phút thôi, vị tươi ngọt của cá ngừ sẽ không còn nguyên vẹn. Trên những tàu cá hiện đại, cá được cấp đông sâu tới -40°C, giữ cho thịt đỏ tươi, thơm béo như vừa mới bắt lên từ biển. Từ vùng biển Phú Yên, cá ngừ đại dương sẽ được chế biến thành các món ăn đặc sắc, xuất hiện trong các nhà hàng khắp châu Á.

Các đầu bếp trình diễn chế biến cá ngừ đại dương.

Vị tinh túy từ biển

Sashimi cá ngừ – Nụ hôn đầu của đại dương

Trong một nhà hàng ven biển Tuy Hòa, tôi từng được mời nếm thử sashimi cá ngừ Phú Yên. Những lát sashimi được sắp xếp trên đĩa sứ lạnh, điểm xuyết củ cải trắng bào, vài cành tía tô tím, wasabi xanh tươi. Khi đưa miếng cá vào miệng, cảm nhận được ngay vị biển, vị ngọt dịu tan ra nơi đầu lưỡi, theo sau là chút cay nồng của mù tạt, chút mặn của nước tương, tất cả hòa quyện như một khúc nhạc thầm của đại dương – một hương vị gần như nguyên sơ, tự nhiên và đầy quyến rũ.

Sashimi cá ngừ Phú Yên.

“Mỗi lát sashimi là một lát cắt của đại dương, là khoảnh khắc biển khơi dừng lại trong miệng thực khách” – một đầu bếp nhà hàng nói với tất cả niềm tự hào về món ăn đặc biệt của quê hương mình.

Cà ri cá ngừ nồng nàn

Rời vị thanh của sashimi, tôi lại được trải nghiệm với món cà ri cá ngừ. Miếng cá chắc nịch, thấm đều nghệ, sả, ớt, quyện cùng nước dừa béo ngậy, khoai lang bở tơi… Cà ri cá ngừ vừa có cái hồn của biển, vừa mang hơi ấm của đất. Đó là món ăn khiến ta nhớ về mái nhà đơn sơ, về mâm cơm quây quần bên nồi đất tỏa khói.

Cà ri cá ngừ nồng nàn.

Mắt cá ngừ – Món ngon của lòng hiếu khách

Đặc biệt nhất, có lẽ là món mắt cá ngừ đại dương chưng thuốc bắc. Người Phú Yên gọi vui là “đèn pha đại dương”. Món ăn này không chỉ ngon mà còn rất bổ dưỡng, giàu omega-3, tốt cho trí não, mắt và tim mạch. Nhưng với người dân nơi đây, nó còn là món dành riêng để đãi khách quý, như cách họ gửi gắm lòng hiếu khách đậm đà, mặn mà như chính biển khơi quê mình.

Mắt cá ngừ – người Phú Yên gọi vui là “đèn pha đại dương”.

Niềm tự hào từ biển khơi Việt Nam

Phú Yên không chỉ có cá ngừ, mà còn có cả niềm tự hào từ cá ngừ. Năm 2022, kỷ lục “101 món ăn từ cá ngừ đại dương” được xác lập tại thành phố Tuy Hòa. Năm 2023, lễ hội “Mâm mắt cá ngừ đại dương lớn nhất Việt Nam” thu hút hàng nghìn du khách và thực khách quốc tế. Những sự kiện ấy không chỉ là con số, mà còn là minh chứng sống động cho sự thăng hoa của ẩm thực Việt Nam.

Kỷ lục “101 món ăn từ cá ngừ đại dương” được xác lập tại thành phố Tuy Hòa, tỉnh Phú Yên.

Hương vị biển cả 

Từ khâu đánh bắt ngoài khơi xa, bảo quản tỉ mỉ đến chế biến đa dạng trong ẩm thực, cá ngừ đại dương đã trở thành biểu tượng cho sự trù phú và bền bỉ của ngư dân vùng duyên hải, đặc biệt tại các tỉnh Nam Trung Bộ như Phú Yên, Khánh Hòa và Bình Định. Trong những lễ hội của làng biển, cá ngừ không chỉ để thưởng thức mà còn để kết nối nghĩa tình làng xóm, để kể nhau nghe chuyện biển cả bằng hương vị.

Món ăn từ cá ngừ đại dương- khẳng định vị thế của ẩm thực Việt Nam.

Việc gìn giữ và phát triển giá trị của cá ngừ không chỉ mang lại sinh kế, mà còn góp phần khẳng định vị thế của ẩm thực Việt Nam trên bản đồ thế giới.

Nguồn: Vtv

VTV.vn – Giữa bãi biển hoang sơ, người lữ khách đôi khi bắt gặp một thảm tím dịu dàng của loài hoa muống biển. Dù không kiêu sa, nhưng khiến ai cũng thấy lòng chậm hơn một nhịp.

Muống biển – cái tên dân dã mà gợi nhớ, có nơi gọi là rau muống biển hay cỏ chân vịt. Loài thực vật này thuộc họ bìm bìm, mọc bò sát mặt cát, thân dẻo và mềm như dây, lá xanh dày hình trái tim, hoa màu tím nhạt có họng vàng. Người ta thường gặp muống biển ở khắp các vùng biển miền Trung, Nam Bộ và cả một số đảo ngoài khơi, nơi gió cát khắc nghiệt, nước mặn mênh mông.

Thảm hoa tím dịu dàng trước biển. (Ảnh: Mạnh Phí)

Vào tháng 3 đến tháng 7, hoa nở rộ thành từng đám, tím lịm dịu dàng giữa nền cát trắng và trời xanh. Mỗi bông hoa chỉ nở trọn vẹn trong một ngày, nhưng cả thảm hoa là một bản giao hưởng tuần hoàn: hôm nay tàn, mai lại nở.

Rễ của chúng bám sâu vào nền cát tơi xốp, giữ lại từng mảnh đất khỏi bị sóng cuốn đi. Ít ai biết rằng, loài hoa này đóng một vai trò quan trọng trong việc chống xói lở bờ biển, ổn định đất đai và tái tạo sinh cảnh cho các loài khác. Nó là “người giữ cát” thầm lặng, như cách rừng giữ đất, như cỏ giữ triền đê.

Hoa muống biển mọc lên từ trong cát. (Ảnh: Trung Hiếu)

Loài hoa còn mang chuyện tình của chàng Biển, nàng Muống và nỗi niềm của những người phụ nữ nơi miền gió cát. (Ảnh: Trần Nhật)

Tại Hội An hay Côn Đảo, một số homestay, khu nghỉ dưỡng sinh thái bắt đầu trồng muống biển để tạo cảnh quan bền vững và bảo vệ bờ biển. Đây là tín hiệu đáng mừng trong bối cảnh nhiều nơi vẫn còn lấn cát xây dựng mà bỏ quên các hệ sinh thái ven biển bản địa. Việc trồng và giữ muống biển không chỉ là hành động bảo tồn sinh học, mà còn là một cách để giữ lại “chất thơ” cho vùng biển, nơi du khách có thể cảm nhận được vẻ đẹp chân thực của thiên nhiên mà không cần tô vẽ.

Có một điều thú vị là, muống biển mọc ở đâu, nơi đó thường còn nguyên sơ. Bởi nếu khu du lịch hóa quá nhiều, loài cây bò thấp này sẽ bị thay thế bởi lối đi bê tông hoặc các loài hoa nhập ngoại dễ gây ấn tượng. Vì vậy, nếu bạn thấy một bờ cát còn đầy hoa muống biển, hãy biết rằng bạn đang đứng ở một nơi vẫn còn giữ được phần hoang dã dịu dàng nhất của biển.

Những bông hoa muống biển vươn mình đón nắng ở Hội An. (Ảnh: Mạnh Phí)

Hoa muống biển không có tên trong những danh sách hoa đẹp hay quý hiếm, nhưng nó có chỗ đứng riêng trong lòng người – nhất là những ai từng đi dọc theo bờ biển Việt Nam, từng ngồi trước biển lúc hoàng hôn, thấy từng cánh tím nhẹ rung trong gió. Và khi bạn rời đi, có thể bạn sẽ chẳng hái bông nào mang theo, nhưng trong ký ức, có một màu tím ở ven biển sẽ ở lại rất lâu – như một lời nhắn dịu dàng của biển cả: ở nơi tưởng chừng chỉ có nắng và gió, vẫn có những điều bé nhỏ đang âm thầm nở hoa.

“Có một loài cây trước biển khơi

Phơi mình dưới nắng nở hoa tươi

Mặn mòi hương sắc mầu tim tím

Hoà gió mênh mang đẹp đất trời.

Có một loài cây trước biển khơi

Dù trên cát bỏng vẫn xanh ngời

Sắt son gìn giữ màu chung thủy

Dâng hết lòng xuân vẻ đẹp tươi”.

(Bài thơ “Tình hoa muống biển” – Tác giả: Trần Thị Hồng Hạnh)

Nguồn: Vtv

VTV.vn – Việt Nam và Nga đã ký kết Bản ghi nhớ hợp tác du lịch giai đoạn 2025-2030, mở ra bước tiến mới trong thúc đẩy du lịch song phương.

Trong khuôn khổ chuyến thăm chính thức Liên bang Nga của Tổng Bí thư Tô Lâm, Việt Nam và Nga đã ký kết Bản ghi nhớ hợp tác du lịch giai đoạn 2025-2030, mở ra bước tiến mới trong thúc đẩy du lịch song phương.

Theo kế hoạch, năm 2025 Việt Nam sẽ tổ chức nhiều hoạt động xúc tiến quy mô tại Nga như Chương trình giới thiệu du lịch Việt Nam, kết nối doanh nghiệp và Tuần lễ Việt Nam tại Moscow vào tháng 7. Các sự kiện này nhằm tăng cường quảng bá điểm đến Việt Nam, mở rộng thị trường,đồng thời tạo điều kiện kết nối giữa các hãng lữ hành, hàng không và doanh nghiệp hai nước. Việc khôi phục đường bay thẳng Hà Nội – Moscow và tiềm năng lớn từ lượng khách Nga yêu thích du lịch biển, nghỉ dưỡng đang tạo cơ hội để Việt Nam gia tăng mạnh mẽ lượng khách từ thị trường chiến lược này.

Phục hồi các đường bay thẳng từ Nga đến Việt Nam.

Nga hiện là một trong những thị trường trọng điểm của du lịch Việt Nam, với gần 240 nghìn lượt khách trong năm 2024, tăng gần 85% so với năm trước. Dự báo năm 2025, lượng khách Nga đến Việt Nam có thể đạt 430 nghìn lượt. Lượng khách Việt Nam đến Nga hiện cũng ghi nhận xu hướng tăng tích cực.

Khách Nga yêu thích du lịch biển, nghỉ dưỡng.

Nguồn: Vtv

VTV.vn – Chú trọng kiến tạo không gian du lịch hướng biển không chỉ là định hướng mang tính chiến lược mà còn là chìa khóa cho sự phát triển bền vững của ngành du lịch Việt Nam.

Việt Nam có bờ biển dài hơn 3.200 km với nhiều bãi biển tuyệt đẹp, vịnh nổi tiếng và các hòn đảo hoang sơ. Sau đề án sáp nhập đơn vị hành chính các tỉnh, nhất là khu vực Tây Nguyên và miền duyên hải, việc kiến tạo không gian hướng biển để phát triển du lịch trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Việc này không chỉ giúp tối ưu hóa nguồn lực mà còn tạo điều kiện thuận lợi cho việc phát triển du lịch biển, bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa quốc gia có thế mạnh về biển.

Liên kết không gian, sản phẩm du lịch hướng biển

Trong chiến lược phát triển du lịch Việt Nam, du lịch biển chính là thế mạnh cần ưu tiên. Việc quy hoạch không gian biển cần được thực hiện một cách đồng bộ, từ việc xác định các khu vực phát triển du lịch đến bảo tồn các khu vực sinh thái. Việt Nam sở hữu nhiều bãi biển đẹp, hệ sinh thái đa dạng và các di sản văn hóa phong phú. Sự gia tăng nhu cầu du lịch nội địa và quốc tế tạo ra cơ hội lớn cho ngành du lịch biển.

Việt Nam sở hữu nhiều bãi biển đẹp, hệ sinh thái đa dạng và các di sản văn hóa phong phú.

Mùa du lịch biển đang bắt đầu. Ngay lúc này, một trong những cách để tăng sức hấp dẫn cho sản phẩm du lịch biển, đáp ứng yêu cầu của du khách trong chuyến du lịch ngắn ngày chính là kết nối những điểm đến từ Tây Nguyên xuống vùng duyên hải Nam Trung bộ. Biển xanh, hoa vàng và đại ngàn Tây Nguyên – đang có sự kết nối những sản phẩm du lịch như vậy tại các tỉnh Phú Yên – Đắk Lắk, Bình Định, Gia Lai và Bình Thuận – Lâm Đồng. Chính sự liên kết này giúp bức tranh du lịch ở các địa phương có nhiều khởi sắc.

Biển trong lành luôn có sức hấp dẫn đối với du khách. Những sản phẩm du lịch ở đây cũng khác biệt rất nhiều so với vùng Tây Nguyên. Ý tưởng liên kết du lịch với chủ đề biển xanh, hoa vàng và đại ngàn Tây Nguyên đã được những người làm du lịch đưa ra nhằm mục đích bổ sung lợi thế du lịch của từng vùng đất, nhất là mở ra không gian hướng biển.

Biển trong lành luôn có sức hấp dẫn đối với du khách.

Với Phú Yên, vẻ đẹp hoang sơ là lợi thế, nhưng đó cũng sẽ là trở ngại nếu ở đây chỉ đơn thuần là phong cảnh đẹp. Được du khách biết đến từ 3 năm trở lại đây, Phú Yên chưa có nhiều sản phẩm du lịch, khiến cho du khách thường chỉ dành 2-3 ngày lưu trú khi đến vùng đất này.

Anh Phạm Võ Quốc Bảo, người từng có nhiều kinh nghiệm trong điều phối tour du lịch tại Phú Yên cho rằng: “Sẽ rất hiệu quả khi phối hợp các tỉnh để đưa khách đi tour vì nếu đến một điểm thì khách dễ bị chán. Bên cạnh đó, mình thiết kế tour phù hợp, đảm bảo thời gian, tính khoa học để khách tham quan, trải nghiệm, nghỉ dưỡng ở nhiều nơi trong một chuyến đi”.

Kết nối hạ tầng giao thông liên vùng hướng biển

Năm 2025 ghi nhận sự bứt tốc về giao thông quốc gia khi các tuyến giao thông kết nối giữa các tỉnh Tây Nguyên và duyên hải theo đề án sáp nhập đơn vị hành chính dược gấp rút triển khai và hoàn thiện. Riêng tuyến cao tốc Bắc – Nam kết nối liên vùng sẽ được đưa vào sử dụng cuối năm 2025. Đây là cơ sở nền tảng vững chắc để các công ty lữ hành du lịch mạnh dạn đồng loạt triển khai các sản phẩm, các gói dịch vụ liên kết hướng biển để tăng sức hút đối với du khách trong nước và quốc tế. Bên cạnh đó, các chuyến bay thẳng kết nối từ Trung Á, Hàn Quốc, Trung Quốc đến các tỉnh có thế mạnh về du lịch biển như Nha Trang – Đà Nẵng – Phú Quốc thời gian gần đây đã mang lại nhiều cơ hội phát triển cho ngành du lịch địa phương.

Hạ tầng giao thông, cơ sở lưu trú và các dịch vụ tiện ích được đầu tư và nâng cấp.

Hạ tầng giao thông, cơ sở lưu trú và các dịch vụ tiện ích cần được đầu tư và nâng cấp. Việc xây dựng các cảng biển hiện đại và đường bộ kết nối sẽ giúp thu hút nhiều khách du lịch hơn. Tuy nhiên, một yêu cầu quan trọng đang được đặt ra khi có nhiều du khách quốc tế quay lại vùng duyên hải, đó là giải giải quyết bài toán thiếu nhân lực. Liệu có thể thu hút du khách nhiều hơn, giữ chân du khách lâu hơn với thực tế du lịch hiện nay?

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực

Khánh Hòa được mệnh danh là “thiên đường biển nhiệt đới” đối với du khách xứ sở bạch dương. Nơi đây từng đón hơn nửa triệu lượt khách Nga mỗi năm, chiếm gần 70% tổng lượng khách Nga đến Việt Nam. Thế nhưng, sau niềm vui hồi phục là nỗi lo âm ỉ: nhân lực ngành du lịch thông thạo tiếng Nga đang thiếu hụt trầm trọng. Sự trở lại của thị trường này là tín hiệu đáng mừng, nhưng để giữ chân du khách, ngoài cơ sở hạ tầng và sản phẩm du lịch, yếu tố con người – nhất là khả năng giao tiếp ngoại ngữ, vẫn là “chìa khóa vàng”.

Đào tạo nhân lực ngành du lịch tại Trường Đại học Khánh Hòa.

Không giống nhiều thị trường khác, khách du lịch Nga có đặc thù riêng: họ mong muốn được chào đón như người nhà, cần người nói cùng ngôn ngữ để cảm thấy an toàn và thân thiện khi đến một đất nước xa lạ. Để đáp ứng nguồn nhân lực du lịch thông thạo ngoại ngữ, nhất là tiếng Nga, ông Nguyễn Doãn Thành – Hiệu trưởng Trường Cao đẳng Du lịch Nha Trang cho biết: “Phải có đội ngũ giảng viên tiếng Nga có trình độ, khả năng giảng dạy tốt thì mới có thể đáp ứng ngay được việc đào tạo, bồi dưỡng cho lực lượng hướng dẫn viên, sinh viên”.

Tăng cường quảng bá, tăng cạnh tranh quốc tế

Liên kết kiến tạo không gian du lịch biển ngày càng được quan tâm nhiều hơn với những cách làm mới để phù hợp thực tế để thu hút du khách trong nước và quốc tế. Nhiều du khách quốc tế sẵn sàng dành hết kỳ nghỉ để được ở bên biển. Nhưng để du lịch các tỉnh Nam Trung bộ hấp dẫn hơn, kéo dài hơn thời gian lưu trú của khách thì sản phẩm du lịch không chỉ là biển.

Tối ưu nguồn khách, đa dạng hóa khách quốc tế không chỉ giúp ổn định nguồn thu, mà còn nâng cao giá trị du lịch và tạo ra động lực cải thiện chất lượng dịch vụ. Để tận dụng được cơ hội này, ông Phạm Văn Thủy – Phó Cục trưởng Cục Du lịch quốc gia Việt Nam cho rằng, để kết nối thị trường trong và ngoài nước thì Khánh Hòa cần phải tăng cầu bằng việc đẩy mạnh xây dựng các loại hình du lịch phù hợp với xu thế mới, nhu cầu của thị trường trong và ngoài nước. Phát triển sản phẩm du lịch bản sắc – kết hợp yếu tố biển đảo với văn hóa bản địa, ẩm thực đặc trưng, đáp ứng nhu cầu trải nghiệm chân thực của du khách quốc tế.

Phát triển sản phẩm du lịch bản sắc – kết hợp yếu tố biển đảo với văn hóa bản địa, ẩm thực đặc trưng.

Nhiều du khách nước ngoài lần đầu đến Việt Nam đã bày tỏ sự hào hứng và yêu thích. Họ không chỉ ấn tượng với vẻ đẹp tự nhiên mà còn với sự hiếu khách, thân thiện của người dân nơi đây. Những món ăn đặc trưng mang hương vị tươi ngon của biển đã chinh phục khẩu vị của nhiều du khách, khiến họ cảm thấy như đang khám phá một thế giới ẩm thực đầy màu sắc.

Hương vị tươi ngon của biển đã chinh phục khẩu vị của nhiều du khách.

Phát huy bản sắc văn hóa khác biệt từng địa phương

Mỗi tỉnh ven biển đều có những nét văn hóa độc đáo. Việc phát triển du lịch không chỉ nhằm mục đích kinh tế mà còn cần chú trọng đến việc bảo tồn văn hóa địa phương, từ ẩm thực, phong tục tập quán đến nghệ thuật truyền thống. Các sự kiện văn hóa, lễ hội địa phương có thể được tổ chức thường xuyên để thu hút du khách và tạo cơ hội cho người dân địa phương giao lưu. Điều này không chỉ giúp quảng bá văn hóa mà còn tăng cường tinh thần cộng đồng.

Ngư dân kéo lưới trên biển.

Bên cạnh không gian sống trong lành, bình yên là những khác biệt văn hóa. Với du khách quốc tế, đó chính là sức hấp dẫn của vùng đất, sức lôi cuốn của những sản phẩm du lịch biển. Ông Phạm Minh Nhựt, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Nha Trang – Khánh Hòa cho biết: “Chúng tôi đang nỗ lực tăng cường quảng bá, xây dựng các sản phẩm mới để thu hút khách du lịch, phối hợp với Hiệp hội Du lịch các địa phương tăng cường quảng bá du lịch tại các thị trường quốc tế. Chỉ khi có nguồn khách đa dạng, du lịch biển Khánh Hòa mới có thể trụ vững và bứt phá.

Đa dạng nguồn khách để phát triển du lịch bền vững.

Du lịch biển Việt Nam đang trên đà phục hồi mạnh mẽ, với những tín hiệu tích cực. Nha Trang, Đà Nẵng và Phú Quốc không chỉ là những điểm đến lý tưởng mà còn là biểu tượng cho sự hồi sinh của ngành du lịch Việt Nam. Việc kiến tạo không gian biển phát triển du lịch sau đề án sáp nhập các tỉnh là một nhiệm vụ quan trọng và cần thiết bởi du lịch biển đảo chiếm khoảng 70% hoạt động của toàn ngành du lịch Việt Nam.

Trải nghiệm vịnh tôm hùm – sản phẩm du lịch biển.

Sự phát triển của du lịch biển không chỉ mang lại lợi ích kinh tế mà còn góp phần quảng bá hình ảnh đất nước, văn hóa con người Việt Nam ra thế giới. Chú trọng kiến tạo không gian du lịch hướng biển không chỉ là định hướng mang tính chiến lược mà còn là chìa khóa cho sự phát triển bền vững của ngành du lịch Việt Nam.

Nguồn: Vtv

VTV.vn – Mắt thuyền không đơn thuần là nghệ thuật, mà là sự sống, là “đôi mắt thần” bảo vệ và dẫn lối cho con thuyền vượt trùng khơi.

Có những ánh mắt không đến từ con người, mà đến từ chính những con thuyền. Chúng không nói, không chớp, không cười, nhưng lại mang trong mình cả linh hồn của biển.

Lang thang trên những bãi biển miền Trung từ Quảng Bình, Quảng Ngãi, Bình Định, Phú Yên đến Ninh Thuận, Khánh Hòa… bạn sẽ không khỏi tò mò khi thấy những đôi mắt lớn, tròn, sắc sảo được vẽ nơi mũi thuyền, như đang dõi theo từng con sóng. Đó là mắt thuyền – một biểu tượng văn hóa đặc trưng, thiêng liêng trong đời sống ngư dân ven biển.

Những ánh mắt mang trong mình cả linh hồn của biển.

Với người miền biển, thuyền không chỉ là phương tiện đánh cá, mà là một người bạn đồng hành thực thụ, luôn sát cánh cùng họ giữa sóng gió. Mắt thuyền không đơn thuần là nghệ thuật, mà là sự sống, là “đôi mắt thần” bảo vệ và dẫn lối cho con thuyền vượt trùng khơi.

Ngư dân làng Ngân Hà, phường Ninh Thủy, tỉnh Khánh Hòa kể rằng: từ bao đời nay, trước khi hạ thủy, mọi con thuyền đều phải làm lễ “khai nhãn”. Sau khi đóng xong vỏ thuyền, chủ chọn ngày lành, dâng lễ đơn sơ, rồi tự tay hoặc nhờ thợ vẽ đôi mắt lên mũi thuyền. Đôi mắt ấy được “phong nhãn” bằng lụa đỏ cho đến khi hạ thủy – một nghi thức mang ý nghĩa tâm linh sâu sắc, như “mở mắt” cho thuyền để nhìn thấy đường, thấy biển.

Mắt thuyền là điểm tựa tinh thần cho ngư dân.

Trong hành trình đánh bắt dài ngày trên biển lớn, mắt thuyền là điểm tựa tinh thần cho ngư dân. Đôi mắt ấy được vẽ theo nhiều hình dáng: mắt chim ó – đại bàng biển, mắt rồng – linh vật trấn thủy quái, hay đôi mắt tròn to của cá Ông – loài cá voi hiền lành được ngư dân coi là thần cứu nạn.

Mỗi hình dáng mắt là một câu chuyện, một niềm tin: chống giông bão, gọi cá vào lưới, dẫn đường về bờ. Có vùng vẽ mắt dữ tợn để hù dọa thủy quái. Có nơi lại vẽ đôi mắt hiền như người – thể hiện mối giao cảm sâu sắc giữa con người và biển cả.

Không ít truyền thuyết lưu truyền rằng, mắt thuyền chính là lời chúc lành từ thần linh, là sự tiếp nối của những tín ngưỡng cổ xưa, khi con người còn run sợ trước biển nhưng cũng biết ơn đại dương vì đã nuôi sống họ.

Mỗi hình dáng mắt là một câu chuyện, một niềm tin.

Với nhiều du khách, mắt thuyền là một “biểu tượng du lịch” đầy tính thẩm mỹ và huyền bí. Giữa bức tranh biển xanh, cát trắng, những chiếc ghe đủ màu sắc với đôi mắt to tròn, sắc sảo như đang mỉm cười đã trở thành hình ảnh không thể quên. Trong nhiều cẩm nang du lịch quốc tế, mắt thuyền được giới thiệu như một yếu tố thị giác đặc biệt của văn hóa biển Việt Nam.

Không chỉ ở Nha Trang, Mũi Né hay Hội An, mà khắp các vùng duyên hải từ Bắc chí Nam, hình tượng mắt thuyền vẫn hiện hữu, sống động và đầy sức gợi. Nó không chỉ là nét đẹp dân gian, mà còn là một phần ký ức văn hóa của những người dân sống cùng biển cần được gìn giữ.

Ngư dân Việt Nam luôn gắn bó với biển.

Nếu một ngày nào đó, bạn lang thang giữa những làng biển miền Trung, hãy dừng lại thật lâu trước một chiếc ghe nhỏ đang neo bờ. Nhìn vào đôi mắt thuyền, bạn sẽ cảm thấy như có ai đó đang lặng lẽ dõi theo sóng nước, kể cho bạn nghe câu chuyện về đại dương, về người ngư dân, và về khát vọng vượt biển chưa bao giờ tắt.

Nguồn: Vtv

VTV.vn – Những làng nghề như Cà Ná hay Long Thủy là minh chứng cho một lối sống bền bỉ, đậm đà bản sắc, nơi mỗi hạt muối, con cá đều chứa đựng cả một truyền thống cần được giữ gìn.

Mỗi vùng biển có một màu nước, một đường chân trời và một vị mặn riêng. Không chỉ mặn của muối, của sóng, mà là vị mặn của mồ hôi, của đời sống, của truyền thống bám biển suốt bao thế hệ. Dọc dải đất miền Trung, có những làng nghề mặn mòi mà lặng lẽ, làm nên bản sắc rất riêng, như làng muối Cà Ná ở Ninh Thuận và làng cá Long Thủy của Phú Yên.

Cà Ná – hạt muối trắng của nắng và mồ hôi

Nhắc đến muối Việt Nam, không thể không nhắc đến Cà Ná – vùng đất được thiên nhiên ưu ái bằng nắng chan hòa, gió mặn mòi và cát biển trải dài. Từ bao đời nay, người dân nơi đây đã gắn cuộc sống mình với những ruộng muối trắng xóa, lấp lánh dưới Mặt trời.

Dẫn tôi đi trên bờ ruộng muối mới kết tinh, một diêm dân gạo cội ở Cà Ná chia sẻ: “Làm muối ở đây cực lắm cô ơi. Nắng mà không đủ gắt thì muối không trắng. Mưa đột ngột thì cả ruộng coi như mất.” Bàn tay ông sần sùi, rám nắng, nhưng khi nhấc lên những hạt muối đầu mùa, động tác vẫn nhẹ nhàng như nâng niu một báu vật.

Những diêm dân “bán mặt cho đất, bán lưng cho trời”. (Ảnh: Duy Tường)

Công việc làm muối đòi hỏi thể lực và sức khỏe tốt. (Ảnh: Duy Tường)

Muối Cà Ná nổi tiếng vì độ trắng tinh, hạt to đều và vị mặn đậm đà. Nhưng để có được những mẻ muối đẹp như vậy, người làm nghề phải chịu đựng tháng ngày phơi lưng giữa cái nắng khoảng 40 độ C, còng lưng gánh từng gánh muối nặng, kiên nhẫn chờ từng con nước rút. Với họ, mỗi hạt muối là một giọt mồ hôi đã thấm vào đất cát và nắng gió của quê nhà.

Những hạt muối có vị mặn đậm đà mà lại thanh không bị mặn chát, đã làm nên tên tuổi của thương hiệu nước mắm Cà Ná như ngày nay. (Ảnh: Duy Tường)

Long Thủy – mặn từ cá đến nhịp sống của làng

Rời Ninh Thuận, theo con đường ven biển về Phú Yên, làng Long Thủy hiện ra với bãi cát vàng trải dài và những giàn phơi cá nghiêng nghiêng trong nắng. Ở đây, biển không chỉ là nơi đánh bắt, mà là không gian sống, là xưởng chế biến, là “nhà máy mặn” của cả làng.

Làng chài Long Thủy nhộn nhịp khi mặt trời còn chưa thức giấc. (Ảnh: Ngọc Tuyến)

Mỗi buổi sáng, khi thuyền về, phụ nữ, trẻ nhỏ, người già lại tất bật làm cá, muối cá, trải cá lên phên phơi. Mùi cá phơi chan với gió biển, nồng nhưng không tanh, quen thuộc như nhịp sống.

Một người dân địa phương chia sẻ khi tay vẫn thoăn thoắt xếp cá: “Làm cá khô cực lắm, nhất là mùa nắng gắt. Nhưng khách tới đây, ai cũng mê cá Long Thủy. Vì cá ở đây mặn vừa, phơi đúng nắng, không dùng hóa chất. Làm hết bằng tay”.

Đưa cá vào bờ. (Ảnh: Ngọc Tuyến)

Các tiểu thương và người dân tranh thủ chọn mua những mẻ cá tươi nhất. (Ảnh: Ngọc Tuyến)

Thành quả sau một đêm vất vả. (Ảnh: Ngọc Tuyến)

Ở Long Thủy, vị mặn không chỉ ở món cá khô hay mắm nêm. Nó nằm trong từng câu chuyện làng, trong cách người dân tin vào con nước, dựa vào mùa gió, sống giản dị và bền bỉ với biển cả. Có gia đình ba đời làm cá khô, có đứa trẻ học cách gỡ cá từ năm lên bảy, và có những cụ già vẫn phơi nắng mỗi sáng như một thói quen không dứt.

Khung cảnh bình yên đặc trưng ở các làng chài ven biển. (Ảnh: Ngọc Tuyến)

Khi vị mặn làm nên thương hiệu

Cả Cà Ná và Long Thủy đều chưa được gọi là “điểm đến nổi tiếng” trên bản đồ du lịch, nhưng lại có một sức hút rất riêng đối với du khách ưa trải nghiệm thực tế và yêu văn hóa địa phương. Những thửa ruộng muối trắng tinh, những giàn cá khô thẳng tắp dưới nắng đều là chất liệu tuyệt vời cho nhiếp ảnh, cho du lịch cộng đồng, cho hành trình sống chậm.

Anh Nguyễn Ngọc Tuyến, một người trẻ vừa có hành trình xuyên Việt bằng xe máy đã ghi lại những khoảnh khắc đẹp ở mỗi vùng miền của Việt Nam, chia sẻ: “Những ngày ở biển, tôi thường dậy thật sớm, theo chân người dân ra chợ cá ven bờ. Chợ cá buổi sáng có thứ âm thanh ồn ào mà thân thương, mùi mặn của biển, những mẻ cá tươi rói vừa cập bến. Mỗi buổi sáng thật đẹp bắt đầu bằng sự hối hả rất đỗi bình dị như thế”.

Cá cơm được đưa vào hấp, phơi khô và bán ra thị trường hoặc đưa vào chế biến nước mắm. (Ảnh: Duy Tường)

Những người dân cần mẫn lao động và tự hào về vị mặn của quê hương. (Ảnh: Duy Tường)

Những phên cá đã đưa thương hiệu Cà Ná đi khắp nơi. (Ảnh: Duy Tường)

Tuy nhiên, nhiều người dân vẫn e dè với khái niệm “làm du lịch”, vì sợ mất đi nhịp sống tự nhiên. Cái hay là chính vị mặn ấy – sự thật thà, cần mẫn, không màu mè, lại là thứ đáng quý nhất mà du khách tìm kiếm.

Trong một thế giới ngày càng công nghiệp hóa, những làng nghề như Cà Ná hay Long Thủy là minh chứng cho một lối sống bền bỉ, đậm đà bản sắc, nơi mỗi hạt muối, mỗi con cá khô đều chứa đựng cả một truyền thống gìn giữ từ thế hệ này sang thế hệ khác. Và nếu có một điều gì gọi là “bản sắc miền biển”, thì có lẽ, nó bắt đầu từ vị mặn ấy.

Nguồn: Vtv