Chỉ cách trung tâm Hà Nội khoảng 15km, làng Tây Mỗ (phường Tây Mỗ) nằm cận kề những tòa chung cư, cao ốc mọc san sát. Thế nhưng, ngôi làng vẫn giữ được dáng dấp của một làng quê Bắc Bộ xưa, khiến du khách ghé thăm hoài niệm.
Những ngôi nhà cổ thành bối cảnh phim
Từ xưa, làng Tây Mỗ và Đại Mỗ đã xuất hiện trong những câu ngạn ngữ nói về truyền thống hiếu học, văn hóa đất Thăng Long – “Nhất Mỗ, nhì La, thứ ba Canh, Cót”, hay “Mỗ, La, Canh, Cót – tứ danh hương”.
Ngày nay, trước tốc độ đô thị hóa của thành phố, trên thực tế, nhiều nhà cao tầng, biệt thự cũng đang dần thay thế những mái nhà năm gian cổ kính ở Tây Mỗ.
Dẫu vậy, dạo bước quanh làng, du khách vẫn có thể bắt gặp những hình ảnh đặc trưng của vùng quê Bắc Bộ: những con ngõ nhỏ, cánh cổng cũ kỹ, mái ngói đất nung, nhà gỗ năm gian truyền thống với khoảng sân vườn sum sê cây trái.
Tại làng vẫn còn nguyên vẹn đình cổ, chùa cổ, đền thờ trang nghiêm, cổ kính. Trung tâm làng là khu chợ dân sinh, nơi bà con “nhà có gì bán nấy”, nhộn nhịp mỗi sớm mai và khi chiều muộn.
Không gian cổ kính, bình yên đã khiến nơi đây trở thành bối cảnh quen thuộc của hàng loạt bộ phim truyền hình, điện ảnh nổi tiếng như “Bác Cả – người sung sướng”, “Đất và người”, “Gió làng Kình”, “Ma làng” hay “Lời nguyền huyết ngải”… Cũng bởi vậy, khoảng 2 thập kỷ qua, làng gắn với tên gọi vui “Hollywood Mỗ” hay “phim trường Mỗ”.
Những con ngõ nhỏ bình yên, nhuốm màu thời gian trong làng. Ảnh: Huy Nguyễn
“Với người làng tôi, việc gặp diễn viên, đạo diễn nổi tiếng, các đoàn làm phim đã quá quen thuộc. Chúng tôi hay nói đùa, dân làng gặp diễn viên ‘như cơm bữa’, còn nhiều hơn gặp trên tivi”, bà Hoàng Thị Yên (gần 80 tuổi), người dân làng Tây Mỗ, chia sẻ.
Bà Yên là người chăm nom từ đường của dòng họ Nghiêm Xuân – một ngôi nhà cổ có tuổi đời khoảng 200 năm. Từ năm 2000, ngôi nhà bắt đầu mở cửa đón các đoàn làm phim từ Bắc vào Nam.
Từ đường dòng họ Nghiêm Xuân được xây dựng theo lối nhà cổ truyền thống Bắc Bộ với ba gian, gồm một gian chính giữa và hai gian đối xứng hai bên.
Đến nay, ngôi nhà vẫn lưu giữ nhiều bút tích chữ Nho trên bia đá, hoành phi, câu đối khảm trai cùng hệ mái ngói đất nung đặc trưng của kiến trúc nhà cổ vùng đồng bằng Bắc Bộ. Trước nhà là khoảng sân gạch rộng, sum sê hoa thơm, cây trái.
Nhà từ đường của dòng họ Nghiêm Xuân
Bộ phim đầu tiên được quay tại đây là “Bác Cả – người sung sướng” của đạo diễn Trần Lực, sau đó là hàng loạt tác phẩm nổi tiếng như “Ma làng”, “Khi đàn chim trở về”, “Đám cưới giả to nhất làng”, “Đất và người”, “Gió làng Kình” hay phim điện ảnh “Lời nguyền huyết ngải”.
Gần đây nhất, nơi đây được chọn làm bối cảnh ngôi nhà của nhân vật thầy Thắng (do NSND Trung Anh thủ vai) trong bộ phim “Đồng hồ đếm ngược”.
“Hơn 20 năm qua, gia đình tôi đã đón cả trăm đoàn làm phim điện ảnh, truyền hình, phim hài Tết, Gặp nhau cuối tuần,… Nhiều đoàn phim như ‘Lời nguyền huyết ngải’ quay trong cả tháng. Tôi và một số chị em trong làng nấu cơm phục vụ đoàn nên rất thân thiết. Có những diễn viên, đạo diễn thường xuyên về thăm gia đình tôi”, bà Yên chia sẻ.
Theo bà Yên, vài năm gần đây, căn nhà không chỉ là địa điểm ghi hình của các đoàn làm phim mà còn trở thành điểm dừng chân của nhiều đoàn khách quốc tế. Du khách thích thú khi được nghe giới thiệu về lịch sử dòng họ, kiến trúc ngôi nhà cổ và trải nghiệm bữa cơm truyền thống với những món ăn dân dã như cá kho, thịt kho, canh cua, cà pháo.
Bà Yên là cháu dâu đời thứ 15 của dòng họ Nghiêm Xuân. Ngôi nhà vẫn gìn giữ 2 chiếc cổng cổ kính. Ảnh: Huy Nguyễn
Bên cạnh từ đường dòng họ Nghiêm Xuân, ngôi nhà cổ của gia đình ông Trần Đăng Ninh (82 tuổi) cũng nhiều lần được các đoàn phim lựa chọn làm bối cảnh, trong đó có thể kể tới “Tình khúc bạch dương” hay “Cổng trường thời mở cửa”.
Ngôi nhà của gia đình ông được xây dựng từ năm 1937 theo kiến trúc năm gian hai chái. Ba gian chính là nơi tiếp khách và thờ cúng tổ tiên. Nhiều kèo, cột nhà bằng gỗ xoan vẫn còn vững chãi theo thời gian.
Ngôi nhà gần trăm năm tuổi cổ kính, bình yên. Ảnh: Huy Nguyễn
Trước sân nhà là hai cây hồng xiêm cổ thụ khoảng 60 năm, tỏa bóng mát và sai trĩu quả, tạo cảm giác dễ chịu cho vị khách bước vào. Phía trước là khu vườn rộng với khoảng 50 gốc bưởi Diễn, tạo nên không gian xanh mát đặc trưng của vùng quê Bắc Bộ.
Ông Ninh chia sẻ, với ông, khu vườn xanh, giếng cổ phủ rêu cùng nếp nhà gần trăm năm tuổi không chỉ là nơi ở mà còn là di sản riêng được gia đình gìn giữ cho con cháu. Đón các đoàn làm phim tới quay, ông Ninh hy vọng, hình ảnh đẹp về ngôi nhà sẽ còn được lưu giữ mãi.
Trong sân nhà vẫn còn tấm bình phong, bể nước chạm trổ hoa văn gần trăm năm, được giữ gìn nguyên vẹn. Ảnh: Huy Nguyễn
Nét đẹp của “làng trong phố”
Nét đẹp trầm mặc của ngôi làng thu hút nhiều du khách, người yêu kiến trúc, nhiếp ảnh ghé thăm.
Cổng Phượng của làng Tây Mỗ được xây dựng từ hàng trăm năm trước, in hằn dấu tích thời gian. Ảnh: Huy Nguyễn
Qua cổng làng không xa là đình làng Tây Mỗ, công trình được xây dựng từ thế kỷ XVII – nơi lưu giữ bản sắc phong vào năm thứ 28 đời vua Lê Cảnh Hưng và 12 đạo sắc phong niên đại từ thời vua Lê Cảnh Hưng tới thời vua Khải Định.
Đình tọa lạc ở giữa làng, nằm trên gò đất cao, có thế đất hình “ngư long” tức cá chép hóa rồng. Nơi xây đình là phần lưng của “cá chép”, vì vậy theo quan niệm ở đây, cuộc sống của nhân dân được mưa thuận gió hòa là nhờ có Long Vương phù trợ.
Trên toàn bộ các kết cấu kiến trúc được chạm khắc dày đặc đề tài tứ linh, tứ quý… có phong cách nghệ thuật từ đầu thế kỷ XIX, XX. Khoảng sân trước đình là nơi từng xuất hiện nhiều trong các chương trình “Gặp nhau cuối năm”.
Đình làng là một công trình kiến trúc nghệ thuật tiêu biểu của địa phương. Ảnh: Huy Nguyễn
Nằm phía Tây của làng là đền Am. Theo thần tích, đền được dựng để thờ Phúc Vương Tranh, là con trai thứ 6 của vua Lê Thánh Tông. Đình Tây Mỗ và đền Am đã được Bộ Văn hoá và Thông tin xếp hạng di tích kiến trúc nghệ thuật năm 1992.
Đền Am cổ kính, trang nghiêm. Ảnh: Huy Nguyễn
Cách không quá xa khu vực trung tâm nội đô hiện đại, sầm uất, làng Tây Mỗ là điểm đến cho du khách muốn hoài niệm về không gian làng quê xưa, tìm hiểu giá trị văn hóa truyền thống. Điểm đặc biệt, người dân Tây Mỗ rất thân thiện, mến khách, luôn tự hào giới thiệu về quê hương.
Nguồn: Vietnamnet
